Wie ben ik? Wat wil ik? Wat vind ik leuk? Met wie verbind ik graag? Welke dingen krijgen mijn interesse? Wat is mijn passie?
Dit zijn belangrijke vragen in de ontdekkingtocht van het kind. Kinderen zijn op zoek naar dingen die hun inspireren en hun aandacht vragen. Maar ze doen dit anders dan volwassenen. Kinderen verbinden zich vanuit het hart met de dingen die ze onderzoeken. Ze voelen de verbindingen en bepalen met hun hart of iets goed of niet goed voelt. Zo leren ze hun eigen innerlijke stuur ontwikkelen die voor zelfsturing zorgt. Zo ontwikkelt het kind zich tot een persoon met eigenwaarde en eigenheid.

Om dit van het kind te behouden dienen we eerst te begrijpen dat de meeste volwassenen niet meer vanuit het hart verbinden. Wij verbinden ons vaak vanuit verstand. Waarom? Wij vertrouwen meer op kennis dan op wat wij voelen. Vroeger als kind leerde je niet alleen dat het hart een fijn gevoel gaf. Je leerde ook ervaren dat het hart pijn kon doen. Als hier niet goed mee is omgegaan, blijft de herinnering van pijn en neemt het verstand over. We leren zo ons te verwijderen van het hart en gaan ons verdiepen in kennis en wijsheid van buiten onszelf.

Kinderen doen dit niet. Zeker het kind van nu is heel sterk verbonden met de dingen om zich heen. Het zal moeilijk worden deze kinderen te leren verbinden vanuit het verstand. Bovendien verbinden de meeste mensen zich niet alleen vanuit het verstand maar uit angst iets niet te krijgen, niet voldoende te weten, uit macht (kennis is macht) of uit faalangst. Dit ervaren kinderen nog helemaal niet. En omdat de volwassene het zo ervaart/heeft ervaren wil dat niet zeggen dat het kind dit later ook zal ervaren. Wij leren kinderen liever om te gaan met de pijn in hun hart door hun op een positieve manier en spelenderwijs materiaal en spel aan te bieden wat hun hierbij helpt. Onze keuze in spel en materiaal die het kind helpt zich te ontwikkelen is dan ook niet zomaar. Deze is volledig in balans met de ontwikkeling van het kind dat zich vanuit het hart verbindt.

Spel is een mooie manier een kind zichzelf te laten ontdekken. Het kind leert zo ook wat zijn goede punten en minder goede punten zijn. Spel is daarom ook belangrijk om goed te begeleiden. Vooral in de emoties die los kunnen komen bij de kinderen.
 

Niet doen
Nooit kinderen weigeren om met een spel mee te doen. Ook niet dwingen. Begeleidt kinderen in het spel. Als er een kind tussen zit die het moeilijk vindt om te verliezen of niet mee wil doen, is het gekozen spel vaak te hoog gegrepen. Zoek naar spelletjes die laagdrempelig zijn en waar samenwerking centraal staat in plaats van winnen. Het helpt kinderen zich eerst op hun gemak te voelen in de groep voordat het zich kwetsbaar durft op te stellen.

Boos worden als kinderen vallen terwijl je ze gewaarschuwd hebt, is niet de bedoeling. Vraag liever wat ze ervan geleerd hebben. Bij kleine kinderen heeft het totaal geen nut boos te worden. Ontdekken en ontwikkelen is juist goed. Het is goed grenzen te verleggen. Zeker als een ander zegt dat je het niet mag doen, want dat is slechts de angst van de persoon die het zegt. Het hoeft niet waar te zijn. Mits natuurlijk het kind in groot gevaar kan komen. Zelf ervaren is altijd beter. Wees daarom altijd troostend en ondersteunend.

De angsten van de volwassenen belemmeren kinderen nog wel eens in hun ontwikkeling en ontdekkingswereld. We zijn te bang om kinderen los te laten en zelf te laten onderzoeken. We maken regels, hekken, veiligheid maar hoe leren kinderen dan hun verantwoordelijkheid te nemen? En wordt de uitdaging tot zelfonderzoek en uitvoeren van gevaarlijke dingen niet groter? Want ergens is er toch uitdaging nodig. Het is belangrijk bewust te worden dat kinderen niet in een gouden kooi op hoeven te groeien. Het is niet goed als we alle leerervaringen voor het kind weghalen. Mocht je toch veel regels, hekken en veiligheid inbouwen? Zorg ervoor dat er genoeg uitdaging voor terug komt.

Wel doen
Wil je kinderen uitdaging geven? Laat ze dan zo veel mogelijk in de natuur spelen. Zo ervaren ze zichzelf en ontwikkelen ze zichzelf op een natuurlijke manier. Er is genoeg spelmateriaal. Ook hier geldt; wees voorzichtig maar niet te angstig.

Vind je het onderzoek van het kind eng? Misschien een peuter die al van de grote glijbaan af wil? Veel leid(st)ers leiden de kinderen af. Zorg natuurlijk altijd dat het spelmateriaal van de peuters op de peuters wordt afgestemd. Maar laat ook de peuter zijn of haar grenzen verleggen. Dat doe je door erbij te blijven en kinderen te leren hoe ze zich goed vast kunnen houden. Laat ze ervaren door te juichen dat ze iets goeds hebben gedaan. Misschien doe je dat even een paar keer. Vervolgens kan je er weer mee stoppen.

Geef kinderen genoeg materiaal om te ontwikkelen. Hiervoor is er genoeg in de handel. Gebruik ook de natuur eens! Of natuurlijke materialen. Dit heeft een pedagogische meerwaarde. Wie zich hierin verdiept ervaart de wereld van de natuur op een andere manier.